19. Avgusti 2009 – Ano piro raportoripe palo yek numero atakya upralo Roma ani Gilana, kova shay ate ovel etnikune motiivirimo, organizaciya palo Manushikane Hakaya Chachipe motavgya piro serioziteti palo kvaliteti e chachikune reportiribasko e etnikune motivirime atakenge upralo Roma ani Kosova. Ano posluno kurko e masekesko Juli, yek numero e Romengo isine atkairimo thay mardo kotar e Albanikune kaojshiye ano Romano Mahalo ani Gilana, bizo yeke shukar dikhibaske thay reportiribasko kotar e rig e mashkarthemutne organizaciyengo.

Pratiba e raportengo palo zoreske incidentya, kote isine kuvde yek numero e Romengo,Chachipe poshmingya investigaciya mashkar o mashkarthemutne organizaciye yeke gendoa te identifikirinelpe soske ule thay kobor baro isine akale incidentya. Kuzalo odoleste kay incidenti isine jandilo ko mashakarthemutne organizaciye sar soy UNMIK, EULEX, OSCE, thay UNHCR na mothavde kay isinelen bilo savi informaciya apanglo e incidetenya. I kana lelile informaciye kotar o terenske kancelariye, organizaciye isine ni bigatisarime thay na mangle te den informaciya, palo Chachipasko rodipa.

”Informaciye kola lelam isine bifundime. Ola isine ano yek redo kotar e policiyaka raportya, ano kola lepargyuola palo tikne incidentya, sar soy ’trumipe mashkar peste’ thay choripe, kote vazdingyape lafeya kay e siguripaski situaciya e Romengi ani nakli vrama isi bilaqi, thay kote delape komentari kay e Policiya na dela sar so mangelape raportiripe palo atakya ano Roma,” phenela o Chachipe.

Incidenteski fotografiya but irindili palo TV emisiya koya isine dendi kotar o Yekhipe servisi pi Romani qhib ani Kosovaki rashtarki publikuni televiziya. Yekhipeske zurnalistya kerde vizita e Romane Mahalake, thay kerde interviyu pobuter jene ando kaste kerdilo atako thay ispatencar-svedokencar. Kotar lengoro raportiripe iklola yek redo seriozno incidetenge kola kerdile ani gilana, kote disave kotar o Roma isine marde, kuvde kote akale atakenge na isine nisavo yaver motivi kotar odova sar soy bikamipe palo o Romengo.

Ano vakeripa e Romencar, Romi dende duma kay ani nakli vreme e situaciya ani Gilana uli bilaqi so on pandena akava avipa e Albancengo nashle manushenge ani Romani mahala. Jek kotar o ispatya-svedokya phenela kay o atakya isine organizirime thay koordirime. Sa o Roma isine koy yek lafi kay o Roma isine kontinuiteteya qalavde thay verbalno matetetirime, thay motavde piri seriozno dar palo lengo siguripa.

Kotar lengo raportiripa isine qivdo publikune, kay piro pakyavipe ani Policiya na isi perdo ji ko fundo. Kotar o 6 incidentya kola ikerdile ano Juli 2009 bersh, 3 (trin) isine reportirime ani Policiya. Zurnalisti kotar o Yekhipe kergya intervjyu ini e uqe Policiyake jeneya kova kerela buti ano KPS kova o duy incidetya klaficiringya sar maripa mashakr o koyshiye, a trito incidenti sar yek bipakyavipe mashakr o manusha kola na isinelen “shuzarde biziniseske bukya” ano kalo marketi, keripa e diskvalifikaciya e atakirime personake.

Chachipe isi kontra akale vakeripaske, soske phare isi te le kan o pasiviteti thay bigajlipe-bizalipe kova iklilo kotar e reakciya e mashakrthemutne organizaciyengo ano qivdo puqipa kova qivgya o Chachipe. O Chachipe qivela ki godi kay yek kotar o bukyako gednoe masharthemutne siguripasko ani Kosova isi siguripa thay promoziya e manushiakne hakayengo, thay kay o oragnizaciye isilen qivdo mandate kova isi diklaripe e situaciyako ani Kosova. Akava maybuter mothavdilo nadhukar gendipaya ano fakti kay e EU Policiya isinela but hari informaciye pali situaciya ani Gilanaki Romani Mahala.

Chachipe qivela ano yekto dikhipe, kay o produkti e bireportiripasko e etnikune motivirime atakengo ando Roma dikhelape direktno ko Roma ani Kosova, nashle manusha that azilantya kola arakhenape avriyal. “Sar so dikhelape kotar o incidetya ani Gilana, kova isine verifikumo e informaciyencar kola lelama angleder, Roma ani Kosova nanelen kaske te jan that te mothaven so ovela lencar ani situaciya kana arakhenape tali zor. Odola kola mukle e Kosova nanenlen zoralipa te keren dokuemntaciya palo riziko kova arkhelalen lenge irinipa ani Kosova.”

Chachipe dengya krititka palo decizije kola kerdile kotar disave Evropake rashtre sar soy Germaniya, Shvajcaria, Sveriya, Austriya, kote mangena zorea te irinen e Romen, ano baza yeke biperde diklaripasko e siguripaske situaciyake. “Dikhelape kay posluno raporti kotar o UNMIK ji ko UN Siguripasko Konzili, pandelape ano Policiyake raportya, kote o UNMIK korkori verifikuynela kay o etnikune minoritetya naneleln pakyavipe ano raportiripe ji ki Policiya,” phenela o Chachipe.

Chachipe akharela ji ko Mashkarthemutne organizaciye te den zor kay urgentno te achaven vazdimi nashuakr situaciya ani Gilanaki Roamni Mahala, thay te agorishinen o problemi kova pandelpe e irinibaske proceseya. Soy maydur o Chachipe rodlargya yek pobuvlo thay pohor dikalripe e nakle atakengo upral o Roma yek obyektivikuno thay bi adikeripa e rigengo pratibe, thay raportiripe palo siguripaski situaciya ani Kosova. Chachipe ko fundo akhargya o rashtre kola ando peste isila Kosovake Rome sar nashle manusha ten a irinele ani Kosova sa ji odote ji kay e situaciya isi pagardi-bilaqi, thay e nashle kola pobuter bersh beshena ano lenge phuvya del azili thay achavdo beshipa.

Chachipe a.s.b.l.